psychoterapia tańcem i ruchem

Psychoterapia tańcem i ruchem – pytania i odpowiedzi, cz. 1

22 marca 2022 /

Psychoterapia tańcem i ruchem (DMT/DMP z ang. Dance Movement Therapy/Psychotherapy) zaliczana jest do nurtów zorientowanych na działanie. Według tego podejścia nasz świat wewnętrzny: myśli, emocje, wzory relacji wyrażany jest nie tylko werbalnie, ale także poprzez ruch, rysunek, muzykę, sny. Dlatego w procesie psychoterapii pracuje się poprzez zaangażowanie ciała, wyobraźni oraz refleksję nad tym, co się pojawia. Najprościej mówiąc DMT to wykorzystanie ruchu, tańca i kreatywności w relacji psychoterapeutycznej. I na wstępie zaznaczę: nie trzeba umieć tańczyć! Pogłębiając świadomość ciała i odkrywając znaczenie swojego ruchu uczymy się odczuwać, rozumieć i kształtować swoje życie.

Powrót do ciała umożliwia odczuwanie i wyrażanie swoich emocji, rozumienie siebie. Łącząc ruch ze słowem psychoterapia tańcem i ruchem wspiera emocjonalną, poznawczą, fizyczną, duchową i społeczną integrację.

Sercem DMT jest empatyczna relacja, która budowana jest i doświadczana poprzez słowa, komunikaty niewerbalne, ruch i proces twórczy. Bezpieczna i akceptująca relacja stwarza przestrzeń, w której możesz być bliżej siebie, dotknąć trudnych, bolesnych miejsc, ukoić to, co potrzebuje czułości i współczucia, zmienić schematy relacji, działania, reagowania. W procesie psychoterapii nie dostaniesz gotowych rozwiązań, a wsparcie w docieraniu do nich.

Ten stosunkowo nowy i jeszcze mało znany w Polsce nurt budzi wiele pytań i wątpliwości. Dlatego postanowiłam odpowiedzieć na najczęściej pojawiające się.


1. Jak w praktyce wyglądają sesje psychoterapii tańcem i ruchem?

Sesje odbywają się raz w tygodniu, trwają 50 minut i poprzedzone są konsultacją. Czynnikiem leczącym, podobnie jak w innych nurtach, jest relacja psychoterapeutyczna. Podczas sesji rozmawiamy i poruszamy się. Często jest takie wyobrażenie, że my tylko się ruszamy. W praktyce, to od Ciebie zależy, ile czasu potrzebujesz na rozmowę, a ile na ruch. Mogą być sesje, podczas których będziemy tylko rozmawiać. Proponowane doświadczenia ruchowe zawsze są powiązane z tematami, które poruszasz podczas sesji. W procesie integrowania tego, co zostało wyrażone poprzez ruch wspólnie rozmawiamy o Twoich odczuciach, skojarzeniach, refleksjach. Mogę też podzielić się swoimi hipotezami.

2. Jak to działa? Co daje ruch w procesie psychoterapii?

Nie chodzi tu o jakieś konkretne ruchy, a o czucie swojego ciała, słuchanie wewnętrznego głosu i kształtowanie swojego życia. Powrót do ciała, czucia, emocji pomaga w lepszym rozumieniu siebie.

DMT opiera się na założeniu, że ciało i umysł są ze sobą połączone i wzajemnie na siebie oddziałują. Już Zygmunt Freud zauważył związek pomiędzy emocjami, a ciałem. Współczesne badania neurobiologiczne potwierdzają te założenia. W ruchu może wyrażać się nasz świat wewnętrzny: nasze myśli, emocje, wzorce relacji, schematy działania. Często łatwiej je zauważyć i uświadomić sobie poprzez obserwację ciała, które – podobnie jak rysunki i sny – jest naszą bramą do nieświadomości. Poprzez ruch mogą być wyrażone bardzo silne emocje oraz trauma przechowywana w tkankach ciała. Ważna w procesie psychoterapeutycznym jest rozmowa z psychoterapeutą_tką o tym, co pojawiło się w ruchu. Umożliwia ona poznawczy wgląd (nazywany też „momentem aha”!), katharsis, czyli to, co do tej pory było ukryte, staje się klarowne. Aby w pełni zintegrować to doświadczenie potrzebna jest słowna refleksji, łączymy wtedy podświadomość i świadomość.

W procesie naszego rozwoju najpierw kształtuje się nasze ja cielesne. Allan N. Schore, neurobiolog, przytacza badania kliniczne, wg których rozwój jednostki następuje w relacji pomiędzy ciałem, umysłem, mózgiem niemowlęcia i opiekuna. Te procesy zachodzą też podczas psychoetarpii. Dlatego DMT stwarza możliwość oddziaływania na bardzo fundamentalnym poziomie.

Ciekawienie się tym, co wyraża nasz ruch i komunikuje nasze ciało pomaga nam być bliżej siebie oraz uświadamiać sobie to, co do tej pory pozostawało nieświadome.

Zmieniając w swoim ruchu nawet jeden element możemy w znaczący sposób zmienić swoje doświadczenie, wpłynąć na sposób budowania relacji ze sobą, z innymi, na to jak reagujemy. Poprzez ruch możemy oddziaływać na naszą sferę emocjonalną, myślową, poznawczą, społeczną i duchową.

 

3. Czy trzeba umieć tańczyć? Mieć doświadczenie ruchowe?

Nie! Chodzi o odczuwanie, o ruch, czucie kinestetyczne, powrót do ciała. W DMT ruch jest rozumiany bardzo szeroko, jako oddech, postawa ciała, gest. Nie potrzeba tu żadnych dodatkowych umiejętności. Każdy z nas ma ciało i rusza się od czasów życia płodowego, na długo zanim pojawiła się pierwsza myśl. I nawet jeśli ktoś ma duże ograniczenia ruchowe, to oddycha, może wykonywać choć niewielkie ruchy. Chodzi o czucie ciała i odkrywanie znaczeń tych odczuć w kontekście swojej historii. A także wprowadzanie niewielkich zmian w ruchu i sprawdzanie, jak one przekładają się na życie.

4. Czy terapeuta będzie mi proponował konkretne ćwiczenia?

Nie są to ćwiczenia, psychoterapeuta_tka będzie Cię zapraszał_a do doświadczeń ruchowych, których zamiarem jest zaangażowanie w spontaniczny ruch. Nie będą to sekwencje ruchowe, które trzeba powtórzyć. I nie ma tu dobrego lub złego ruchu. Istotne są Twoje odczucia, myśli, obrazy, skojarzenia i emocje, które mogą się w tym ruchu pojawić. Szukamy połączenia pomiędzy ruchem i Twoją obecną sytuacją, historią, czy trudnościami, z którymi się zmagasz.

Psychoterapeuta_tka może Cię zaprosić do eksplorowania jakości ruchowych, które są mniej znane lub lubiane przez Ciebie. Np. jeśli bardzo często Twoje ruchy są blisko ciała, możesz zostać zaproszona_y do doświadczenia ruchów, które są daleko od ciała. I potem wspólnie z terapeutą_tką możesz się przyjrzeć, czy to coś zmienia, wzbudza emocje, myśli, wspomnienia…, wnosi nową jakość. Nie ma lepszych i gorszych ruchów. Istotne jest, co to wnosi do Twojego doświadczenia.

5. Czy w DMT wykorzystuje się mowę ciała?

Nie, psychoterapeuta_ka może korzystać z obserwacji i analizy ruchu, a to coś innego niż mowa ciała. To, co popularnie nazywa się mową ciała przypisuje określonym pozycjom, gestom pewne znaczenia, które są dość sztywno określone. Czyli na przykład skrzyżowane ręce na piersi będą oznaczały, że ktoś jest zamknięty w sobie. W analizie ruchu też przyglądamy się postawom ciała, gestom, szczególnie tym, które się powtarzają, ale bierzemy pod uwagę szerszy kontekst. Nie przypisuje się im odgórnie znaczenia. Szuka się powiązań między tym, co pojawia się w ciele z tematami psychologicznymi, historią danej osoby, obecną sytuacją. Ważne jest, jak ta osoba rozumie swój ruch i z czym go łączy. I tak skrzyżowane na piersiach ręce mogą być wyrazem np. chęci bycia przy sobie, podtrzymywania się, fizycznego odczucia zimna i wielu innych. Dla psychoterapeuty_tki analiza ruchu dostarcza wskazówek do formułowania hipotez, lepszego rozumienia świata danej osoby, nie do stawiania diagnozy. Osobiście opieram się na analizie ruchu w systemie Laban/Bartenieff Movement System.

Chcesz poznać odpowiedzi na kolejne pytania?

Zapraszam tutaj.