psychoterapia tańcem i ruchem

Psychoterapia tańcem i ruchem – pytania i odpowiedzi cz. 2

29 marca 2022 /

6. Czym różni się psychoterapia tańcem i ruchem od zajęć i warsztatów tanecznych, pracy z ciałem?

W psychoterapii najważniejsza jest relacją pomiędzy terapeutą_tką, a osobą w terapii. Najistotniejszym narzędziem pracy dla psychoterapeuty_tki jest empatia, wszystko to, co wydarza się na poziomie niewerbalnym. W procesie psychoterapeutycznym możesz spotkać się z podobnymi doświadczeniami ruchowymi, kreatywnymi, jak na różnych warsztatach. Różnica jest taka, że na warsztatach jest uprzednio przygotowany program, tutaj propozycje ruchowe terapeuty_tki wypływają z tego, co aktualnie dzieje się podczas terapii. Dzięki temu proces może być głębszy i bezpieczniejszy. Dlatego obecność terapeuty_tki jest niezbędna.

7. Czy DMT jest osadzone w jakimś modelu teoretycznym?

Tak, psychoterapia tańcem i ruchem wyłoniła się z połączenia tańca współczesnego, psychoanalizy (już Freud zauważał związek między ciałem, a emocjami) oraz pracy z pacjentami niewerbalnymi na oddziałach psychiatrycznych. Psychoterapeuci tańcem i ruchem w swojej pracy korzystają z różnych podejść psychoterapeutycznych, co często wynika z indywidualnych preferencji danego terapeuty oraz potrzeb i trudności konkretnej osoby. W dużej mierze DMT opiera się na nurcie psychodynamicznym, a także humanistycznym, jungowskim, psychoanalitycznym, czy poznawczo-behewioralnym.

Psychoterapię tańcem i ruchem zalicza się razem z psychodramą, terapią Gestalt, terapią psychomotoryczną oraz bioenergetyką do nurtu psychoterapii zorientowanych na działanie, czyli takich, wg których nasz świat wewnętrzny wyraża się nie tylko werbalnie, ale także poprzez ruch, sny, rysunki, muzykę. W kwestii rozumienia rozwoju i funkcjonowania człowieka czasem sięga także po badania dotyczące neurobiologii.

8. Jak narodziło się DMT?

Psychoterapia tańcem i ruchem narodziła się w USA w latach czterdziestych ubiegłego wieku. Na oddziałach psychiatrycznych zaczęto stosować terapię tańcem wśród pacjentów psychotycznych i autystycznych, z którymi kontakt werbalny był utrudniony. Dość szybko okazało się, że poprzez ruch można nawiązać kontakt z tymi osobami.

Jedną z prekursorek DMT jest Marian Chace, która naukę tańca rozpoczęła w wyniku zalecenia lekarskiego, aby wzmocnić mięśnie po urazie. Pracowała potem jako tancerka, choreografka, nauczycielka. Podjęła studia w Szkole Psychiatrii w Waszyngtonie, gdzie uczyła się pod kierunkiem znanej analityczki Friedy Fromm-Reichmann.

W swojej praktyce nie skupiała się na doskonaleniu technik, ale na osobie, z którą pracowała. W latach pięćdziesiątych terapia tańcem przeniosła się także do prywatnej praktyki, gdzie znalazła zastosowanie wśród osób zdrowych, które chciały rozwijać się poprzez terapię własną.

Gdy spojrzymy jeszcze dalej wstecz, zauważymy, że terapeutyczny, ekspresyjny, społeczny, duchowy wymiar tańca towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Taniec tworzył kulturę, pełnił funkcję budowania poczucia tożsamości zbiorowej, był pierwszą formą sztuki, a także łączył człowieka ze sferą duchową. Stanowił ważny element w kluczowych momentach życia jednostki i społeczności. W różnych tradycjach występują tańce weselne, żałobne, inicjacyjne, tańczono też przed bitwami i polowaniami.

Taniec współczesny, który wyłonił się na początku XX wieku (i jest jednym z fundamentów DMT), był wyrazem buntu wobec klasycznej formy tańca, powiązany z ideą, że taniec może być wyrazem życia duchowego człowieka, towarzyszył przemianom społecznym. „Taniec współczesny uzupełnił sztukę taneczną o nowe koncepcje: spontaniczności, autentyczności indywidualnej ekspresji, świadomości ciała, o szeroki zakres wyrażanych emocji oraz relacji interpersonalnych. Pionierzy tańca współczesnego ucieleśniali konflikt, rozpacz, frustrację oraz problematykę kryzysu społecznego. Częstokroć choreografie tańca współczesnego krystalizowały się w postaci znanej od wieków – w formie rytuału. Te kluczowe innowacje, będące istotą terapii tańcem, prostą drogą doprowadziły do jej narodzin” – Ingmar Bartenieff (Za Z. Pędzich Psychoterapia tańcem i ruchem. Terapia indywidualna i grupowa).

9. Dla kogo jest psychoterapia tańcem i ruchem? W czym może pomóc?

Dla każdego, kto czuje, że chciałby w proces terapeutyczny włączyć to, co dzieje się na poziomie ciała, dla osób, które czują, że terapia werbalna jest niewystarczająca.

Psychoterapia tańcem i ruchem może wspierać:

– osoby, które mają trudności w odczuwaniu, rozpoznawaniu i wyrażaniu swoich emocji i chciałyby je poczuć, ale nie zostać przez nie zalane;

– zmagają się z obniżonym lub brakiem poczucia własnej wartości, akceptacji siebie;

– doświadczają trudności, które łączą się z odczuwaniem ciała, obrazem ciała, np. zaburzenia odżywiania, depresja, lęk, doświadczenie przemocy;

– osoby, które nie lubią swojego ciała i chciałyby to zmienić;

– osoby, które chciałyby zintegrować emocje, myśli, odczucia z ciała;

– w radzeniu sobie ze stresem;

– w radzeniu sobie z chorobami psychosomatycznymi, objawami niewyjaśnionymi medycznie poprzez lepsze rozumienie ciała, obniżanie napięć w ciele;

– w budowaniu satysfakcjonujących relacji ze sobą i z bliskimi;

– w budowaniu zaufania do siebie, odkrywaniu swoich potrzeb i budowaniu satysfakcjonującego życia.

10. Czym psychoterapia tańcem i ruchem różni się od innych nurtów?

Tym, co wyróżnia DMT spośród innych nurtów zorientowanych na działania, jest wykorzystanie procesu twórczego, metafory ruchowej oraz obserwacji i analizy ruchu. Metafora ruchowa i proces kreatywny mogą pomóc wyrazić emocje, które trudno nazwać słowami. Dzięki nim można dotknąć trudnych tematów, spraw, które trudno wyrazić słowami, nawet z odrobiną poczucia humoru, a także zaangażować prawą i lewą półkulę, tworząc połączenie między świadomością i nieświadomością, które mogą prowadzić do wglądu. Analiza i obserwacja ruchu pomagają w rozumieniu danej osoby, formułowaniu hipotez oraz proponowaniu doświadczeń ruchowych, które będą wspierające.

Pierwszą część artykułu przeczytasz tutaj.

 

Artykuł przygotowany w oparciu o:

Pędzich, Z. (red.), (2017), Psychoterapia tańcem i ruchem. Teoria i praktyka, Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Pędzich, Z. (red.), (2014), Psychoterapia tańcem i ruchem. Terapia indywidualna i grupowa, Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Rothschild, B. (2004). The physiology of empathy. Counselling and Psychoterapy Journal, 15(9), 11-15.

Schore A. N., Schore J. R. (2007). Modern Attachment Theory: The Central Role of Affect Regulation in Development and Treatment. Clinical Social Work Journal, 36(1), 9-20.

materiały ze strony Europejskiego Stowarzyszenia DMT, EADMT